Sáng 8/10/2026, UniTour Heritage Ho Chi Minh City đã dừng chân tại Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM với InnovaTalk “Kể chuyện di sản: Từ chất liệu truyền thống đến ngôn ngữ mạng xã hội”.
Chương trình do Hội Di sản Văn hóa TP.HCM và Tạp chí Vietnam Travel phối hợp cùng Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM tổ chức, với sự đồng hành của Đối tác chiến lược toàn diện – Ví điện tử ShopeePay và các đơn vị. Đây cũng là dịp giới thiệu Cuộc thi sáng tạo video ngắn Heritage Ho Chi Minh City đến sinh viên, khuyến khích người trẻ khám phá và kể lại những giá trị văn hóa của Thành phố bằng ngôn ngữ của thế hệ mình.
Phát biểu tại chương trình, TS. Trương Thị Xuân Đào – Trưởng Khoa Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn (Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM) nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong việc tiếp nhận, gìn giữ và lan tỏa tri thức về di sản. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, các nền tảng số có thể trở thành cầu nối giúp văn hóa đến gần hơn với công chúng, nhưng chiều sâu của câu chuyện vẫn cần được xây dựng từ sự hiểu biết và trải nghiệm thực tế.
Dưới sự điều phối của NCS. ThS. Vũ Nguyễn Minh Trí – Tổng Thư ký Câu lạc bộ Doanh nghiệp Việt Nam (VEC), cuộc trò chuyện quy tụ bốn khách mời đến từ các lĩnh vực truyền thông thương hiệu, du lịch, sáng tạo nội dung và đào tạo.
Di sản hiện diện ngay trong đời sống thường ngày
Mở đầu cuộc trao đổi, một sinh viên nhắc đến Đờn ca tài tử Nam Bộ như một giá trị văn hóa tạo nhiều ấn tượng. Từ chia sẻ này, các khách mời cùng mở rộng cách nhìn về di sản: đó không chỉ là những công trình, hiện vật hay tập tục thuộc về quá khứ, mà còn hiện diện trong món ăn, ký ức, ngôn ngữ, không gian đô thị và nếp sống của cộng đồng.
Với Content Creator Quang Mỹ Thiên – Nhà sáng lập Cholon Downtown, chất liệu văn hóa có thể bắt đầu từ những điều rất gần gũi. Một con phố, cửa tiệm hay chai nước thảo mộc quen thuộc đều có thể mở ra câu chuyện về lịch sử hình thành, con người và đời sống của Chợ Lớn. Điều bình thường đối với một cộng đồng đôi khi lại là phát hiện mới mẻ đối với người xem ở nơi khác.
Tuy nhiên, để kể được những câu chuyện ấy, người sáng tạo không thể chỉ dựa vào thông tin trên mạng. Việc tiếp xúc với cộng đồng, lắng nghe nhiều góc nhìn và hiểu sự đa dạng bên trong không gian văn hóa là điều cần thiết. Quá trình xây dựng một cộng đồng quan tâm đến di sản vì thế cũng đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và tinh thần tiếp nhận phản hồi.
Từ việc nhận ra chất liệu trong đời sống, câu hỏi tiếp theo là người trẻ sẽ lựa chọn và phát triển chúng thành câu chuyện như thế nào.
Travel Content Creator Đào Minh Tiến – Dế Mèn Du Ký – cho biết những trải nghiệm tại Quảng Trị đã khơi gợi sự quan tâm của anh đối với lịch sử và văn hóa. Theo anh, người làm nội dung có thể tiếp cận di sản bằng thế mạnh hình ảnh hoặc tập trung vào câu chuyện về con người. Dù lựa chọn hướng đi nào, người sáng tạo cũng cần xác định giá trị muốn truyền tải trước khi quyết định cách thể hiện.
Với những di sản không có lợi thế nổi bật về mặt hình ảnh, con người, ký ức và đời sống cộng đồng có thể trở thành điểm tựa. Một chi tiết nhỏ nhưng được quan sát kỹ và đặt đúng trong bối cảnh đôi khi có khả năng tạo nên sức hấp dẫn lớn hơn những hình ảnh đẹp nhưng thiếu câu chuyện.
Kể chuyện trên nền tảng số: Nhanh nhưng không hời hợt
Không chỉ xuất hiện trong nội dung du lịch hay những câu chuyện cộng đồng, các giá trị văn hóa còn có thể được chuyển tải thông qua sản phẩm và hoạt động truyền thông của doanh nghiệp.
Ở góc độ thương hiệu, chị Tạ Thị Minh Phương – Trưởng phòng Truyền thông và Thương hiệu Orion Việt Nam – nhìn nhận ký ức thương hiệu có thể trở thành một phần trong đời sống văn hóa của cộng đồng. Hình ảnh chiếc bánh ChocoPie tròn gắn với tinh thần sẻ chia và sum họp là một ví dụ về cách sản phẩm được kết nối với cảm xúc, ký ức và những giá trị gần gũi của người tiêu dùng Việt Nam.
Câu chuyện này cho thấy việc khai thác chất liệu văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ những biểu tượng lớn. Một sản phẩm quen thuộc vẫn có thể mang theo ký ức của nhiều thế hệ nếu doanh nghiệp hiểu bối cảnh, tôn trọng trải nghiệm của người tiêu dùng và kiên trì xây dựng giá trị lâu dài.
Khi mạng xã hội trở thành một trong những không gian tiếp nhận thông tin phổ biến của người trẻ, video ngắn mở ra cơ hội để các câu chuyện văn hóa được lan tỏa nhanh và trực quan hơn. Tuy nhiên, thời lượng ngắn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc lựa chọn thông tin và tổ chức cách kể.
Theo Dế Mèn Du Ký, những giây đầu tiên có thể quyết định người xem có tiếp tục theo dõi hay không. Người sáng tạo cần lựa chọn chi tiết có giá trị nhất để mở đầu, nhưng không nên đánh đổi tính chính xác hoặc chiều sâu chỉ để chạy theo lượt xem. Nội dung về di sản cũng không nhất thiết phải tạo hiệu ứng tức thời; giá trị quan trọng hơn nằm ở khả năng khơi gợi sự tò mò và dẫn người xem đến nhu cầu tìm hiểu sâu hơn.
Cuộc trò chuyện đồng thời đề cập đến vai trò của trí tuệ nhân tạo trong quá trình sáng tạo nội dung. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin, gợi ý cách trình bày hoặc xử lý một số công đoạn kỹ thuật, nhưng không thể thay thế việc kiểm chứng nguồn tư liệu và trải nghiệm trực tiếp.
Tương tự, sự phát triển của video ngắn không đồng nghĩa với việc những hình thức tiếp nhận truyền thống mất đi vai trò. Video có thể tạo điểm chạm ban đầu, trong khi sách, nghiên cứu và trải nghiệm thực địa giúp người xem tiếp tục đi sâu vào bối cảnh và ý nghĩa của di sản.
Đưa di sản trở lại đời sống xã hội
Từ góc độ nghiên cứu và đào tạo, ThS. Sui Nghiệp Phát – Phó Trưởng khoa Du lịch – Nhà hàng – Khách sạn, Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM – nhấn mạnh vai trò của ngành du lịch trong việc đưa di sản trở lại đời sống xã hội.
Nghiên cứu giúp nhận diện, lý giải và diễn giải đúng giá trị văn hóa; hoạt động du lịch chuyển những giá trị ấy thành trải nghiệm, sản phẩm và sinh kế cho cộng đồng. Khi được khai thác phù hợp, di sản không chỉ là đối tượng cần bảo tồn mà còn có thể trở thành nguồn lực đóng góp vào sự phát triển của địa phương.
Trong phần giao lưu, sinh viên đặt nhiều câu hỏi xoay quanh giá trị của sách trong thời đại số, cách cân bằng giữa quảng bá và bảo tồn, việc đưa văn hóa địa phương vào các sản phẩm du lịch, cũng như nguy cơ biến di sản thành phông nền cho những hoạt động “check-in” thiếu chiều sâu.
Các diễn giả nhìn nhận việc chụp ảnh hoặc chia sẻ trải nghiệm trên mạng xã hội vẫn có thể trở thành điểm khởi đầu để công chúng tiếp cận di sản. Tuy nhiên, sự lan tỏa chỉ tạo ra giá trị tích cực khi đi cùng thái độ ứng xử phù hợp, sự tôn trọng cộng đồng sở hữu di sản và những thông tin đã được kiểm chứng.
Từ những trao đổi tại InnovaTalk, có thể thấy công nghệ đang mở rộng khả năng kể chuyện, nhưng không quyết định toàn bộ giá trị của câu chuyện. Một video ngắn có thể giúp di sản tiếp cận công chúng nhanh hơn; còn kiến thức, trải nghiệm và trách nhiệm của người kể mới tạo nên chiều sâu và sức sống lâu dài.
Người trẻ không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thiết bị đắt tiền hay một đề tài quá lớn. Câu chuyện có thể được tìm thấy từ nơi mình sinh sống, một món ăn, ký ức gia đình hoặc không gian quen thuộc. Khi được quan sát bằng sự tò mò và kể lại bằng hiểu biết, những điều gần gũi ấy có thể trở thành cánh cửa để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
