LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỘI DI SẢN VĂN HOÁ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Ngày 17 tháng 2 năm 2011, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chính thức ban hành Quyết định số 695/QĐ-UBND, phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.
Việc ra mắt Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đánh dấu sự ra đời chính thức của một tổ chức xã hội-nghề nghiệp quy tụ những cá nhân, đơn vị đang hoạt động trong lĩnh vực di sản hoặc mang trong mình tình yêu, tâm huyết với văn hóa truyền thống của Thành phố.
Từ những ngày đầu thành lập, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh xác định cho mình một sứ mệnh rõ ràng: góp phần bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn Thành phố, đồng thời đáp ứng nhu cầu văn hóa ngày càng cao của người dân, hòa chung vào dòng chảy xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Đây không chỉ là một tổ chức mang tính hình thức, mà là nơi tập hợp, kết nối và thúc đẩy sự hợp tác giữa các tổ chức, cá nhân cùng chung mối quan tâm — từ việc trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, đến việc bồi dưỡng nghiệp vụ và hỗ trợ phát triển hoạt động nghề nghiệp cho hội viên.
Trong suốt quá trình hoạt động, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh không ngừng mở rộng vai trò của mình: từ việc nghiên cứu, đề xuất chính sách với chính quyền Thành phố, tham gia tư vấn-phản biện-giám định các đề án liên quan đến di sản văn hóa, cho đến việc thiết lập quan hệ hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước.
Song song đó, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh cũng chú trọng ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào công tác bảo tồn, đồng thời luôn đặt việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, cũng như phát triển đội ngũ hội viên mới, làm nền tảng cho sự phát triển bền vững.
Bước sang giai đoạn hiện nay, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh xác định 3 định hướng trọng tâm cho chặng đường phía trước:
1.Về bảo tồn và phát huy, Hội gắn kết công tác gìn giữ di tích, di sản với sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa và tiến trình chuyển đổi số.
2.Về quản lý và tư vấn, Hội không ngừng nâng cao chất lượng tham gia vào công tác quản lý nhà nước, đề xuất các giải pháp bảo vệ cảnh quan kiến trúc đô thị lịch sử của Thành phố.
3.Về giáo dục cộng đồng, Hội kiên trì trong việc quảng bá, vun đắp ý thức gìn giữ các giá trị di sản truyền thống và bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ hôm nay.
Trên hành trình đó, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh thường xuyên tổ chức các hội nghị, tọa đàm chuyên môn để đưa di sản trở thành một "nguồn lực mềm" trong việc kiến tạo không gian văn hóa đô thị; đồng thời tích cực tham mưu cho các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc xây dựng chính sách bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Đặc biệt, Hội luôn phối hợp chặt chẽ cùng Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh trong công tác kiểm kê, xếp hạng và bảo vệ hàng trăm di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn Thành phố.
Trải qua hơn 15 hoạt động, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đã 4 lần tổ chức Đại hội để kiện toàn bộ máy lãnh đạo qua từng chặng đường.
Trong đó, Đại hội Đại biểu Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2026-2031 đánh dấu bước khởi đầu cho hoạt động của Hội trong giai đoạn mới; đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, đặc biệt trong điều kiện đô thị hóa nhanh, hội nhập quốc tế sâu rộng và xu hướng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Đại hội Đại biểu Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2026-2031 đã bầu bà Lê Tú Cẩm tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch, cùng ông Lê Minh Nhựt và bà Dương Phạm Mỹ Thu Huyền đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch.
Hiện nay, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh có 34 Chi hội và 7 Câu lạc bộ trực thuộc, với tổng số 798 hội viên — lực lượng nòng cốt tham gia vào các hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn Thành phố.
Trong giai đoạn mới, Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm: củng cố tổ chức, phát triển hội viên trẻ, nâng cao chất lượng tham gia quản lý nhà nước về di sản, đồng thời tăng cường liên kết giữa các địa phương và các lĩnh vực liên quan. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh quảng bá, giáo dục ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng và thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số cũng được xem là những hướng đi quan trọng.
Định hướng xuyên suốt của Hội Di sản Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh là phát huy di sản văn hóa như một "nguồn lực mềm", gắn với phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững, trong đó hai yếu tố "kết nối" và "sáng tạo" được xác định là động lực nhằm đưa di sản từ giá trị lưu trữ trở thành nguồn lực phục vụ phát triển, góp phần vào sự phát triển chung của Thành phố và cả nước trong giai đoạn mới.