Ngày 15-4-1966, Đặc khu Quân sự Rừng Sác được thành lập với mật danh T10. Cùng với sự hình thành của Đặc khu, Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác được tổ chức để hoạt động trên địa bàn sông nước này. Vị trí của Rừng Sác có ý nghĩa đặc biệt bởi nằm trên hệ thống đường thủy kết nối vùng biển, khu vực cảng với Sài Gòn - Gia Định. Trong đó, sông Lòng Tàu là tuyến vận tải quan trọng và trở thành một trong những địa bàn hoạt động chủ yếu của lực lượng Đặc công Rừng Sác.
Điều kiện tự nhiên quyết định cách chiến đấu tại căn cứ. Rừng ngập mặn, bãi bồi, sông và rạch vừa gây nhiều trở ngại cho việc sinh hoạt, vừa tạo địa hình che giấu lực lượng. Không có hệ thống công sự kiên cố theo cách thông thường, bộ đội dựa vào rừng và sông nước để trú quân, cơ động, tiếp cận mục tiêu và rút lui sau các trận đánh.
Từ căn cứ, Đoàn 10 tổ chức nhiều trận đánh nhằm vào các phương tiện vận tải, kho tàng và mục tiêu quân sự trên tuyến đường thủy. Các hoạt động diễn ra trong điều kiện đối phương tăng cường kiểm soát, tuần tra và truy quét vùng Rừng Sác. Sở Chỉ huy Đặc khu cũng nhiều lần thay đổi vị trí. Từ Rạch Tràm, căn cứ được chuyển về khu vực Tắc Cái Ngang - sông Ba Gioi vào cuối năm 1966.
Địa bàn Rừng Sác đặt lực lượng chiến đấu trước những điều kiện khắc nghiệt. Nước mặn, địa hình ngập nước, thiếu đất sản xuất và việc tiếp tế gặp nhiều khó khăn khiến đời sống tại căn cứ luôn thiếu thốn. Khi các tuyến tiếp tế bị phong tỏa, cán bộ, chiến sĩ phải tận dụng nguồn lương thực tại chỗ và nhận sự hỗ trợ của các cơ sở cách mạng, người dân địa phương để duy trì hoạt động.
Theo tư liệu của Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ, trong giai đoạn từ năm 1966 đến ngày 30-4-1975, lực lượng đặc công tại Rừng Sác tham gia gần 400 trận đánh lớn nhỏ. Chiến trường này cũng ghi nhận sự hy sinh của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ.
Sau chiến tranh, những dấu tích của căn cứ được bảo tồn và từng bước tái hiện. Ngày 15-12-2004, Bộ Văn hóa - Thông tin ban hành Quyết định số 101/2004/QĐ-BVHTT xếp hạng Căn cứ Rừng Sác là Di tích lịch sử cấp quốc gia.
Hiện nay, khu di tích có nhà truyền thống, không gian trưng bày, tượng đài và các hạng mục tái hiện hoạt động của lực lượng Đặc công Rừng Sác. Những công trình này được đặt trong cảnh quan rừng ngập mặn, giúp nhận diện rõ hơn điều kiện tự nhiên từng chi phối đời sống và phương thức tác chiến của lực lượng tại căn cứ.
Căn cứ Rừng Sác vì thế không chỉ được nhận diện qua những trận đánh hay tên tuổi Đoàn 10. Giá trị cốt lõi của di tích nằm ở một địa bàn chiến đấu đặc thù, nơi rừng ngập mặn và hệ thống sông nước trở thành một phần của căn cứ. Từ chiến khu giữa rừng năm nào đến di tích lịch sử cấp quốc gia hôm nay, Rừng Sác lưu giữ một lớp ký ức đặc biệt về chiến trường cửa ngõ Sài Gòn trong những năm kháng chiến.
