Hơn 300 năm kể từ khi Nguyễn Hữu Cảnh vào phương Nam kinh lược và bắt đầu hình thành những đơn vị hành chính của miền đất mới. Tuy nhiên, công cuộc khai đất lập làng đã bắt đầu từ trước đó, khi những lớp lưu dân rời xa quê vượt sông nước, rừng già đến vùng đất hoang sơ để dựng nhà, khai ruộng, đào kinh, lập xóm. Từ những mái nhà đơn sơ, xóm làng dần đông đúc, ruộng đồng trù phú, nhiều địa danh như Cần Giuộc, Rạch Kiến, Gò Công, Cai Tài lần lượt ra đời.
Lịch sử khai phá Nam Bộ không chỉ gắn với những bậc khai quốc, tướng lĩnh mở cõi mà còn ghi dấu công sức của hàng vạn người dân vô danh. Bằng việc khai hoang, trị thủy, mở ruộng, dựng nhà, lập đình, lập chợ, họ đã biến những vùng đất hoang sơ thành những xóm làng trù phú, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của Nam Bộ.
Trong khuôn khổ đó, Trung tâm Lưu trữ quốc gia II - Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước tổ chức triển lãm và tọa đàm “Hiền nhân mở cõi” thuộc Chuỗi chương trình “Nếp Nhà Xưa: Mạch Sống Người Việt” hướng đến việc nhận diện mối quan hệ gắn kết giữa Đất – Nước – Nhà – Làng – Đình để khơi gợi những giá trị cốt lõi để vun bồi nếp sống gia đình người Việt trong đời sống hiện đại.
Tại chương trình công chúng sẽ được tiếp cận được các tư liệu quý giá về thành lập làng xã, bản đồ địa hình, mái nhà,... cùng với những hình ảnh, sắc phong, văn bia gắn liền với các ngôi đình lịch sử tại chính vùng đất Nam Bộ. Bên cạnh đó công chúng còn có thể tham gia các hoạt động tương tác như bảng ghim quê hương, bản đồ ký ức và viết lại câu chuyện “chuyện nhà, chuyện làng”.
Thêm vào đó. tọa đàm “Hiền nhân mở cõi” là không gian để diễn giả và công chúng lắng nghe, chia sẻ không gian sống giữa các gia đình nhiều thế hệ cùng với trách nhiệm giữ gìn không gian chung của xóm giềng.
Thông qua hệ thống tư liệu lịch sử, hình ảnh làng xã và các hoạt động tương tác, “Hiền nhân mở cõi” mở ra góc nhìn về quá trình hình thành cộng đồng cư dân Nam Bộ, nơi mỗi mái nhà, đình làng và xóm nhỏ đều gắn với dấu chân của những người đi trước.
Không chỉ nhìn lại lịch sử khai phá vùng đất, chương trình còn gợi nhắc mối liên hệ giữa gia đình và cộng đồng, từ đó khơi mở suy ngẫm cho thế hệ sau về việc gìn giữ nếp nhà, tình làng nghĩa xóm trong đời sống hiện đại.
- Thời gian triển lãm: Từ ngày 24/10/2026 đến ngày 3/11/2026 ( Từ 8h-17h, vào cửa tự do)
- Thời gian tọa đàm: 8:30– 11:30, Thứ Bảy, ngày 24/10/2026
- Địa điểm: Trung tâm Lưu trữ quốc gia II, số 2 Ter Lê Duẩn, phường Sài Gòn, TP.HCM.
