Với chiều cao 461,2 m, Landmark 81 từng giữ vị trí tòa nhà cao nhất Việt Nam và nhanh chóng trở thành hình ảnh quen thuộc trong những khung hình giới thiệu về một TPHCM hiện đại, năng động và hội nhập. Tuy nhiên, nếu landmark không chỉ được hiểu là một công trình nổi bật về chiều cao hay kiến trúc, mà còn là một dấu mốc gắn với lịch sử, ký ức tập thể và diện mạo đô thị, câu chuyện về biểu tượng của Sài Gòn lại rộng hơn rất nhiều.
Cột cờ Thủ Ngữ và dấu ấn của một thành phố cảng
Giữa thế kỷ XIX, khi Sài Gòn từng bước trở thành một thương cảng quốc tế quan trọng, Cột cờ Thủ Ngữ giữ một vị trí đặc biệt bên sông Sài Gòn. Được xây dựng năm 1865, công trình phục vụ hoạt động tín hiệu hàng hải và hướng dẫn tàu thuyền ra vào khu vực cảng. Từ vị trí ven sông, Cột cờ Thủ Ngữ không chỉ thực hiện chức năng hàng hải mà còn trở thành một dấu hiệu nhận diện của Sài Gòn đối với những con tàu cập cảng.
Nhà thờ Đức Bà và ký ức của đô thị Sài Gòn
Đến cuối thế kỷ XIX, cùng với quá trình hình thành khu trung tâm, Nhà thờ Đức Bà trở thành một dấu ấn kiến trúc nổi bật giữa lòng thành phố. Hai tháp chuông vươn cao giữa không gian đô thị tạo nên một hình ảnh quen thuộc với nhiều thế hệ cư dân.
Nhưng giá trị của công trình không chỉ nằm ở kiến trúc. Qua hơn một thế kỷ, Nhà thờ Đức Bà còn gắn với đời sống đô thị, những cuộc gặp gỡ, những bức ảnh kỷ niệm và ký ức của nhiều thế hệ người dân.
Một công trình không nhất thiết phải cao nhất, lớn nhất hay hiện đại nhất để trở thành landmark. Đôi khi, điều quan trọng hơn là khả năng đi vào ký ức tập thể của một thành phố.
Những biểu tượng skyline hiện đại
Bước sang thế kỷ XXI, diện mạo TPHCM bắt đầu thay đổi rõ rệt. Quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế kéo theo sự xuất hiện ngày càng nhiều của các cao ốc hiện đại. Trong quá trình đó, Saigon Trade Center trở thành hình ảnh tiêu biểu cho giai đoạn TPHCM bắt đầu thay đổi mạnh mẽ về không gian đô thị. Sự xuất hiện của Saigon Trade Center mang một ý nghĩa vượt ra ngoài câu chuyện về chiều cao. Công trình cho thấy một Sài Gòn mới đang hình thành – nơi các cao ốc bắt đầu trở thành một phần của đường chân trời thành phố.
Nếu Cột cờ Thủ Ngữ gắn với Sài Gòn của thương cảng, Nhà thờ Đức Bà gắn với Sài Gòn của ký ức đô thị, thì Saigon Trade Center có thể được nhìn như dấu hiệu của một thành phố đang bước vào thời kỳ hiện đại hóa.
Sau Saigon Trade Center, Bitexco Financial Tower tiếp tục tạo ra một bước chuyển quan trọng trên đường chân trời TPHCM với thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh búp sen, Bitexco không chỉ gây chú ý bởi chiều cao mà còn tạo nên một hình ảnh có khả năng nhận diện mạnh. Trong nhiều năm, hình ảnh Bitexco cùng khu trung tâm và sông Sài Gòn trở thành một trong những góc skyline đặc trưng của thành phố.
Đến năm 2018, Landmark 81 xuất hiện và tiếp tục đẩy giới hạn chiều cao của đô thị lên một nấc mới. Landmark 81 trở thành tòa nhà cao nhất Việt Nam và nhanh chóng trở thành một trong những hình ảnh nhận diện nổi bật của TP.HCM. Nhưng giá trị biểu tượng của Landmark 81 không chỉ nằm ở chiều cao mà là một công trình xuất hiện trong bối cảnh TPHCM đang hướng tới một vai trò ngày càng lớn trong khu vực, với tốc độ đô thị hóa, hội nhập và phát triển kinh tế mạnh mẽ.
Nhìn từ lịch sử đô thị, các biểu tượng của Sài Gòn – TP.HCM không vận động theo cách công trình mới xuất hiện thì công trình cũ mất đi giá trị. Ngược lại, chúng tồn tại như những lớp ký ức chồng lên nhau.
Cột cờ Thủ Ngữ gợi nhắc về một thành phố cảng và hoạt động giao thương quốc tế.
Nhà thờ Đức Bà lưu giữ hình ảnh của một đô thị lịch sử và ký ức của nhiều thế hệ cư dân.
Saigon Trade Center đánh dấu thời kỳ những cao ốc bắt đầu định hình đường chân trời thành phố.
Bitexco Financial Tower trở thành biểu tượng của một trung tâm kinh tế hiện đại.
Và Landmark 81 đại diện cho diện mạo TP.HCM trong một giai đoạn phát triển mới.
Đặt những công trình ấy cạnh nhau, có thể thấy lịch sử đô thị không chỉ được lưu giữ trong sách vở hay tư liệu. Nó còn hiện diện ngay trên đường phố, trong kiến trúc và trên đường chân trời thành phố.
Vì vậy, khẳng định “Landmark 81 không phải là landmark của Sài Gòn” có lẽ chưa phản ánh đầy đủ câu chuyện. Từ Cột cờ Thủ Ngữ → Nhà thờ Đức Bà → Saigon Trade Center → Bitexco → Landmark 81, mỗi công trình đánh dấu một thời kỳ, một diện mạo và một câu chuyện của thành phố.
Những landmark ấy không loại trừ nhau. Chúng cùng nhau kể câu chuyện về một thành phố luôn thay đổi nhưng không ngừng mang theo ký ức của chính mình.
